630 (1.4542 / 17-4 PH) Paslanmaz çelik ısıl işlem durumları hakkındaki bu sayfada 630 kalitenin farklı ısıl işlem durumlarıyla ilgili detaylı bilgiler uer almaktadır. 630 kalite paslanmaz çelik (EN 1.4542 – AISI 17-4 PH), çökelme sertleşmeli martensitik yapıya sahip, yüksek mukavemet ile iyi korozyon direncini bir arada sunan teknik bir malzemedir. Bu çeliğin en önemli özelliği, farklı ısıl işlem (Condition) durumlarıyla çok geniş bir mekanik özellik aralığı sunabilmesidir.
630 (1.4542) paslanmaz çelik, farklı ısıl işlem durumları sayesinde hem yüksek mukavemet hem de yüksek tokluk gerektiren uygulamalarda güvenle kullanılabilir. Doğru kondisyon (Condition) seçimi, malzemenin performansını doğrudan belirler.
Malzemenin nihai performansı, seçilen ısıl işlem durumuna doğrudan bağlıdır.
Not: Değerler EN / ASTM standartları ve üretici datasheet’lerinde yer alan tipik aralıkları temsil eder. Değerler +/- değişiklikler olabilir.
| Isıl İşlem Durumu | Çekme Dayanımı (MPa) | Akma Dayanımı (MPa) | Sertlik (HRC) | Genel Karakter |
| Condition A | ~930 ve üzeri | ~725 ve üzeri | Minimum 30–38 ve üzeri | Sünek, işlenebilir |
H900 | ~1310 ve üzeri | ~1170 ve üzeri | Minimum 40–44 ve üzeri | Maksimum mukavemet |
H925 | ~1275 ve üzeri | ~1100 ve üzeri | Minimum 38–42 ve üzeri | Yüksek mukavemet |
| H1025 | ~1070 ve üzeri | ~1000 ve üzeri | Minimum 34–38 ve üzeri | Dengeli yapı |
| H1075 | ~1000 ve üzeri | ~930 ve üzeri | Minimum 32–36 ve üzeri | Artan tokluk |
| H1100 | ~965 ve üzeri | ~860 ve üzeri | Minimum 30–34 ve üzeri | Stabil mikro yapı |
| H1150 | ~860 ve üzeri | ~725 ve üzeri | Minimum 28–32 ve üzeri | Maksimum tokluk |
Condition A (Çözelti Tavlı Durum) |
Condition A, 630 çeliğin yaklaşık 1040 °C civarında çözeltiye alınıp soğutulmuş halidir. Bu durum, malzemenin henüz yaşlandırılmadığı ve nihai mekanik özelliklerini kazanmadığı başlangıç halidir.
-Görece düşük sertlik (Malzemede sertlik farklılıkları olabilir)
-Yüksek süneklik
-İyi korozyon direnci
-Talaşlı imalata ve şekillendirmeye en uygun yapıdadır
Condition A genellikle nihai kullanım için değil, genellikle kolay işleme, ısıl işlem yapılacaksa doğrudan ısıl işlem yapabilme, daha kolay şekillendirme için tercih edilir. Bu ısıl işlem durumunda malzemeyi Birçelik stoklarından çap: 2mm ile 355.6mm arasında oldukça geniş bir çeşitte temin edebilirsiniz. Aynı zamanda 630 kalite lama ve kare malzemelerin de tamamı stoklarımızda Condition A durumunda bulunmaktadır.
H900 Isıl İşlemli |
H900 durumu, Condition A malzemenin yaklaşık 482 °C’de yaşlandırılmasıyla elde edilir. Bu ısıl işlem, 630 çeliğin ulaşabileceği en yüksek sertlik ve mukavemet seviyesini sağlar.
-H900, en yüksek sertlik ve çekme dayanımını sağlar
-Sertlik çok yüksektir
-Mukavemet arttığı için süneklik ve darbe tokluğu düşüktür
-Mikro çatlaklara ve ani kırılmaya daha hassas yapıya sahiptir
H900, yüksek statik yük taşıyan, deformasyonun istenmediği parçalarda kullanılır. Ancak darbe, titreşim veya ani yük değişimlerinin olduğu uygulamalar için çok uygun değildir. H900 ısıl işlemli malzemeyi Birçelik stoklarında çap: 30mm ile 110mm arasında bulabilirsiniz.
H925 Isıl İşlemli |
H925, H900’e benzer şekilde yüksek mukavemet sağlayan ancak bir miktar daha yumuşak bir yaşlandırma koşuludur. Yaşlandırma sıcaklığı H900’e göre biraz daha yüksektir.
-Mukavemet hâlâ yüksektir
-Sertlik H900’e kıyasla azalmıştır
-Süneklik ve kırılma direnci bir miktar artmıştır
H925, yüksek dayanım gerektiren ancak H900’ün kırılganlığının risk oluşturabileceği uygulamalarda tercih edilir. Bu biraz ara bir ısıl işlem durumu olduğu için çok yaygın değildir ve pek fazla tercih edilmez. Bu ısıl işlem durumunda hazırda malzeme pek olmaz. Daha yüksek sertlik ve mukavemet istenen durumlarda H900 ısıl işlem durumu alternatif olabilir. Sertlik ve mukavemetin daha önemsiz olduğu durumlarda ise Birçelik stoklarında da yaygın olarak bulunan H1025 ısıl işlem durumu alternatif olabilir.
H1025 Isıl İşlemli |
H1025 durumu, 630 çeliğin en dengeli ısıl işlem koşullarından biri olarak kabul edilir. Yaşlandırma sıcaklığı daha yüksektir ve bu durum mekanik özelliklerin daha dengeli dağılmasını sağlar.
-Mukavemet hâlâ yüksektir
-Tokluk ve süneklik belirgin şekilde artmıştır
-Mikro yapı daha stabildir
-H900 kadar sert değildir ama öte yandan o kadar kırılgan da değildir.
-Condition A durumuna göre çok daha homojen bir sertlik ve mekanik özellikleri sahiptir.
H1025 hem mukavemet hem de güvenlik beklentisi olan genel endüstriyel uygulamalarda en sık tercih edilen durumlardan biridir. Birçelik’te en yaygın bulunan ısıl işlem durumu budur. Genellikle hemen her uygulama için oldukça uygun bir malzemedir ve çap: 20mm ile 115mm arası bu ısıl işlem durumunu hazır stoklarımızdan temin edebilirsiniz.
H1075 Isıl İşlemli |
H1075, mukavemetin bir miktar daha düşürüldüğü, buna karşılık tokluğun ön plana çıktığı bir yaşlandırma durumudur.
-Sertlik ve mukavemet azalır
-Darbe dayanımı ve çatlak ilerleme direnci artar
-İç gerilmeler daha düşüktür
H1075, titreşimli sistemlerde veya dinamik yüklerin etkili olduğu parçalarda daha güvenli bir kullanım olanağı sağlar. Ancak bu ısıl işlem durumu da çok yaygın değildir ve hazırda bulmak pek mümkün değildir. Biraz arada kalmış bir ısıl işlem durumudur. Bu ısıl işlem durumu için genelde imalatçılar Condition A durumunda malzeme alıp ısıl işlem yaptırmaktadır.
H1100 Isıl İşlemli |
H1100 durumu, 630 çeliğin daha stabil ve güvenli bir mikro yapı kazandığı yaşlandırma koşullarından biridir.
-Mukavemet orta seviyededir
-Tokluk ve süneklik yüksektir
-Gerilme kaynaklı çatlaklara karşı direnç artmıştır
H1100, uzun süreli ve sürekli çalışan parçalarda, mekanik stabilitenin önemli olduğu uygulamalar için tercih edilir. Ancak bu ısıl işlem durumu da çok yaygın değildir ve hazırda bulmak pek mümkün değildir. Biraz arada kalmış bir ısıl işlem durumudur. Bu ısıl işlem durumu için genelde imalatçılar Condition A durumunda malzeme alıp ısıl işlem yaptırmaktadır. Daha süneklik ve tokluk gerektiren uygulamalarda H1150 ısıl işlem durumu tercih edilebilir. Birçelik stoklarında bu ısıl işlem durumunda hazırda malzeme bulunmamaktadır.
H1150 Isıl İşlemli |
H1150, 630 kalite paslanmaz çeliğin en yüksek tokluk ve en güvenli çalışma karakteri sunduğu standart ısıl işlem durumudur.
-Mukavemet en düşük seviyededir
-Tokluk maksimumdur
-Ani kırılma riski minimumdur
-Gerilme korozyonu çatlağına karşı direnç en yüksek seviyededir
H1150, güvenliğin mukavemetten daha önemli olduğu, uzun ömürlü ve kritik parçalarda tercih edilir. Daha nadir de olsa Birçelik stoklarında belli çaplarda bu ısıl işlem durumunda hazırda malzeme bulmak mümkündür. H1150 ısıl işlemin bir de iki kademeli yaşlandırma uygulanmış daha özel bir durumu bulunmaktadır.
Bu durum H1150D (Double Aging) olarak adlandırılır. H1150D, 630 (1.4542 / 17-4 PH) paslanmaz çeliğin iki kademeli yaşlandırma uygulanmış özel bir ısıl işlem durumudur. İlk aşamada daha yüksek, ikinci aşamada daha düşük sıcaklıkta yapılan yaşlandırma sayesinde mikro yapı daha homojen ve stabil hale getirilir. Bu işlem, standart H1150’ye kıyasla tokluğu ve gerilme korozyonu çatlağına (SCC) direnci biraz daha artırır, iç gerilmeleri daha da azaltır. Mukavemet seviyesi H1150’ye çok yakındır; tercih sebebi, maksimum güvenlik ve uzun ömür gerektiren uygulamalardır. Birçelik stoklarında bu ısıl işlem durumunda da nadir de olsa hazırda malzeme bulunmaktadır.
Tokluk, malzemenin kırılmadan önce ne kadar enerji absorbe edebildiğini ifade eder. Yüksek tokluk, parçanın ani darbe veya yük değişimlerinde çatlayarak değil, uyarı vererek davranmasını sağlar.
SCC yani Stress Corrosion Cracking veya Gerilme Korozyonu Çatlağı ise, çekme gerilmesi, uygun kimyasal ortam ve zamanın bir araya gelmesiyle oluşan sessiz ve ani kırılma riskidir.
630 kalite paslanmazlarda:
-Sertlik yükseldikçe SCC hassasiyeti artar
-Daha yüksek yaşlandırma sıcaklıkları (H1150 – H1150D) SCC riskini düşürür
630 paslanmaz çelikte aynı kimyasal bileşim, yanlış ısıl işlemle riskli; doğru ısıl işlemle ise uzun ömürlü ve güvenli bir malzemeye dönüşebilir.
Bu nedenle seçim yapılırken yalnızca: Mukavemet kaç MPa? Sertlik kaç HRC? -> gibi soruların cevapları yeterli olmayabilir.
Daha güvenli kullanım için kullanıma en uygun doğru ısıl işlem durumu seçilmelidir. Mukavemetin yanı sıra malzemeden hangi tokluk seviyesinin beklendiği gibi sorular sorulmalıdır ve bu bilgiler ışığında doğru malzeme seçilmelidir.
Isıl İşlem Durumlarının Kısa Özeti | |
Condition A: Yüksek süneklik ve iyi işlenebilirlik sunan, yaşlandırma öncesi başlangıç ve ön işlem durumudur. Oldukça yaygındır ve geniş bir çeşit mevcuttur. | |
H900: En yüksek sertlik ve mukavemetin elde edildiği, tokluğun düşük olduğu yüksek dayanım odaklı ısıl işlem durumudur. | |
H925: H900’e yakın mukavemet sağlayan, ancak biraz daha iyi süneklik ve kırılma direnci sunan geçiş durumudur. Hazırda bulunmaz. | |
H1025: Mukavemet ile tokluk arasında dengeli bir yapı sunan, endüstride en yaygın kullanılan yaşlandırma koşullarından biridir. Oldukça yaygın kullanılır ve geniş bir çeşit hazırda mevcuttur. | |
H1075: Mukavemetin bir miktar düşürüldüğü, darbe dayanımı ve çatlak ilerleme direncinin ön plana çıktığı güvenlik odaklı durumdur. Hazırda bulunmaz. | |
| H1100: Daha stabil mikro yapı, düşük iç gerilim ve yüksek tokluk sağlayan uzun ömürlü kullanım odaklı ısıl işlem durumudur. Hazırda bulunmaz. | |
| H1150: En yüksek tokluk ve en düşük kırılganlık ile 630 kalite paslanmaz çelik için en güvenli ve en stabil standart ısıl işlem durumudur. Düşük mukavemet uygunsa yüksek tokluk için tercih edilebilir. Az miktarda da olsa hazırda belli çaplarda malzeme mevcuttur. |
